Marşrut iki tam günə hesablanıb. Birinci gün piyada keçir və içindəki hər şey qala, sahil və Dağüstü Park arasındakı üçbucağa yerləşir. İkinci gün avtomobil tələb edir: şəhərdən kənardakı üç əsas nöqtə Bakıdan əks istiqamətlərdə yerləşir və aralarında ictimai nəqliyyat yoxdur.
Aşağıdakı vaxtlar təxminidir. Qışda hava axşam saat beş radələrində qaralır, ona görə axşam dayanacaqları bir, bir yarım saat əvvələ sürüşür.
Birinci gün: qala, dəniz və gün batımı
09:00. İçərişəhər
İsti düşməmiş və ekskursiya qrupları gəlməmiş səhər çıxın. İçərişəhər divarlarla əhatə olunmuş köhnə şəhərdir, UNESCO Ümumdünya İrs siyahısındadır. İçərisində bu gün də insanlar yaşayır: həyətlərdə paltar qurudulur, giriş qapılarının qarşısında maşınlar dayanır.
Planlaşdırma orta əsrlərdəndir, bəzi döngələrin eni təxminən bir yarım metrdir. Azmaq asandır, amma qala kiçikdir və qırx dəqiqə ərzində hər halda divarlardan birinə çıxırsınız.
Yol boyu Cümə məscidi, restorana çevrilmiş bir neçə karvansara və xalça ilə mis qab satan dükan cərgələri qarşınıza çıxacaq. Burada qiymət danışmaq normaldır, ilk deyilən məbləğ adətən şişirdilmiş olur.
Qız qalasına baş çəkin. Hündürlüyü təxminən 28 metr, özülündə divarların qalınlığı beş metrə çatır. Qalanın təyinatı bu gün də müzakirə olunur, versiyalar müdafiə tikilisindən ibadət yerinə qədər dəyişir. Yuxarıda körfəzə və köhnə şəhərin damlarına baxan seyr meydançası var.
10:30. Şirvanşahlar sarayı
Şirvan hökmdarlarının iqamətgahı, əsas hissəsi XV əsrdə tikilib. Kompleks bir neçə ayrı tikilidən ibarətdir: yaşayış sarayı, türbə, minarəli məscid, hamam və sütunlu səkkizguşəli pavilyon olan divanxana, onu gah məhkəmə zalı, gah qəbul otağı sayırlar.
Bir saat ayırın. Saray qalanın ən yüksək nöqtəsindədir, buradan sonra yol dənizə doğru enir.
12:30. Bakı bulvarı və Kiçik Venesiya
Dənizkənarı bulvar Xəzər boyunca bir neçə kilometr uzanır. Yol üstündə altmışıncı illərdə tikilmiş, körpüləri və qayıqları olan kanal sistemi Kiçik Venesiya var. Qayıq gəzintisi təxminən on beş dəqiqə çəkir. Yanında şeytan arabası işləyir, bir dövrə təxminən iyirmi dəqiqədir və yuxarıdan bütün sahil xətti görünür.
Nahar üçün də bura uyğundur. Suya baxan birinci cərgədə qiymətlər, oxşar mətbəxlə, iki kvartal içəridəkindən bahadır. Şəhərdəki ümumi qiymət səviyyəsini Bakı qiymətləri icmalında toplamışıq.
14:30. Azərbaycan Milli Xalça Muzeyi
Bina yarıya qədər açılmış xalça rulonu formasında tikilib və birbaşa bulvarın üstündədir. İçəridə müxtəlif məktəblərə aid xalçalar var: Bakı, Quba, Şirvan, Gəncə, Qarabağ və Təbriz. Hər qrup üçün sıxlığın, naxışın və rəngin necə fərqləndiyi izah olunur.
Baxış üçün bir saat kifayətdir.
16:00. Tağıyevin evi və Milli Tarix Muzeyi
Bulvardan yuxarı on beş dəqiqəlik piyada yol, Tağıyev küçəsinə. Saray 1893-cü ildən 1902-ci ilə qədər Yuzef Qoslavskinin layihəsi ilə tikilib və Hacı Zeynalabdin Tağıyev onu həyat yoldaşı Sona xanıma bağışlayıb. Bina bütöv bir kvartalı tutur. İçəridə oyma panellər, güzgülər və Fransa ilə Almaniyadan gətirilmiş çilçıraqlarla bəzədilmiş təntənəli zallar var.
Tağıyev ilk böyük Azərbaycan mesenatı və xeyriyyəçisi olub. Onun vəsaiti ilə 1901-ci ildə Bakıda müsəlman qızları üçün ilk dünyəvi məktəb açılıb. O, şəhərə ilk dəfə təmiz içməli su gətirən Şollar su kəmərini maliyyələşdirib, teatr tikdirib, tələbələrin xaricdə təhsilini ödəyib və Quranın Azərbaycan dilinə ilk tərcüməsini sifariş edib.
1920-ci ildə saray müsadirə olunub, 1921-ci ildən orada Azərbaycan Milli Tarix Muzeyi fəaliyyət göstərir. Ekspozisiya ölkənin tarixini arxeoloji tapıntılardan XX əsrə qədər əhatə edir, lakin buradakı təəssüratın yarısı interyerlərin özünə düşür. Saray və onun zalları barədə ayrıca məqaləmiz var.
Bir yarım saat ayırın.
18:00. Dağüstü Park
Gün batımına təxminən qırx dəqiqə qalmış qalxın. Piyada qalxmaq sərtdir, taksi və ya bulvardan funikulyor daha rahatdır.
Yuxarıdan bütün körfəz, sahil və Alov Qüllələri görünür. Yol boyu 1990-cı ilin yanvarında və Qarabağ müharibələrində həlak olanların xatirəsinə ucaldılmış Şəhidlər xiyabanından keçəcəksiniz. Bura fəaliyyətdə olan xatirə məkanıdır, foto çəkilişlər və uca səslə söhbət burada qəbul olunmur.
Gün batandan sonra qüllələrin işıqlandırması yandırılır. Aşağı piyada təxminən iyirmi dəqiqədir.
İkinci gün: Zaha Hadid, qaya rəsmləri və od
İkinci gün şəhərdən kənara iki çıxış üzərində qurulub. Bütün günə avtomobil olmadan işləmir, səbəbləri sonda açıqlanır.
09:00. Heydər Əliyev Mərkəzi
Zaha Hadidin layihəsi, 2012-ci ildə açılıb. Binada düz bucaq yoxdur, divar görünən sərhəd olmadan dama keçir.
İçəridə bir neçə daimi ekspozisiya var, o cümlədən retro avtomobil kolleksiyası və Azərbaycan memarlıq abidələrinin miniatür nüsxələri olan zal. Bina və sərgilər haqqında ayrıca məqaləmiz var.
Açılışa gəlin: ilk saatda ziyarətçi nəzərəçarpacaq dərəcədə azdır, bu gün isə qarşınızda uzun yol var.
10:30. Yaşıl bazar
Yaşıl bazar mərkəzdən on beş dəqiqəlikdədir. Qurudulmuş meyvələr, qoz-fındıq, pastila, yerli pendirlər, turşular, ədviyyatlar, mövsümdə nar və xurma. Demək olar hər yerdə dadmağa verirlər, qiymət danışılır.
Yola bir şey götürün, bu gün nahar gec olacaq.
11:30. Qobustan
Cənuba təxminən 65 kilometr, dəniz boyu yolla təqribən bir saat. Qobustan qoruğu qaya rəsmləri ilə örtülmüş qayalardır, burada onların sayı altı minə yaxındır, ən qədimlərinin yaşı on minlərlə il qiymətləndirilir. Süjetlər təkrarlanır: avarçəkənli qayıqlar, ovçular, öküzlər, keçilər və rəqs edən fiqur zəncirləri.
Girişdəki muzeydən başlayın. O, müasirdir, interaktiv ekranlıdır və yarım saatda elə kontekst verir ki, onsuz qayalar arasındakı cığır daha pis oxunur.
Obyekt UNESCO siyahısındadır. Marşrutda demək olar kölgə yoxdur, su və baş örtüyü mütləqdir.
13:30. Palçıq vulkanları
Qoruqdan təxminən iyirmi dəqiqədir, amma asfalt daha əvvəl bitir. Minik avtomobili irəli gedə bilmir, ona görə dönəcəkdə köhnə yolsuzluq avtomobilləri ilə yerli sürücülər gözləyir: yaylaya qaldırır və yuxarıda gözləyirlər, gözləmə qiymətə daxildir.
Yaylada təxminən bel hündürlüyündə onlarla konus var. Onlardan qabarcıqlarla boz gil çıxır. Gil soyuqdur, heç bir istilik yoxdur. Daha ətraflı ayrıca məqalədə yazmışıq.
Paltar çirklənir və gil çətin çıxır.
15:00. Qutab fasiləsi
Qayıdarkən yol kənarındakı kafelərin birində dayanın. Qutab mayasız xəmirdən açılmış nazik kökədir, quru sacda bişirilir və ikiqat qatlanır. İç tərkibi seçiminizdir: göyərti, balqabaq, ət və ya pendir. Üst-üstə düzülmüş gəlir, yağla yağlanır, əllə yeyilir və çox vaxt üstünə sumaq səpilir.
Yerli mətbəxin qalan hissəsi üçün ayrıca bələdçi var.
17:00. Atəşgah
İndi şimal-şərqə dönüş, şəhərin içindən keçərək Suraxanıya. Atəşgah həyətinin ortasında alov yanan açıq qurbangahı olan beşguşəli məbəd kompleksidir. Perimetr boyunca zəvvarların yaşadığı hücrələr, daş lövhələrdə sanskrit və pəncab dilində yazılar var.
Bura həm zərdüştilər, həm də ticarət karvanları ilə gələn hindu zəvvarları gəlirdi. Təbii qaz çıxışı XIX əsrin sonunda tükənib, bu gün qaz qurbangaha boru ilə verilir.
18:30. Yanardağ
Atəşgahdan iyirmi dəqiqə. Yanardağ təbii qazın çıxdığı yamacdır və od zolağı orada fasiləsiz yanır. Gündüz günəş altında alov demək olar görünmür, ona görə alatoranda getmək məntiqlidir.
Seyr meydançaları qurulub, yaxına qədər getmək olar. Baxış üçün yarım saat bəsdir.
20:30. Nizami küçəsi və Fəvvarələr meydanı
Mərkəzə qayıdış. Şəhərdə Torqovaya adlandırılan Nizami küçəsi mağazaları, kafeləri və küçə musiqiçiləri ilə piyada xəttidir. O, Fəvvarələr meydanına çıxır.
Axşamlar burada adam çox olur, kafelərin əksəriyyəti gecə yarısından sonra da işləyir. Gücünüz qalıbsa, meydandan sahilə on dəqiqəlik piyada yol var və işıqlandırılmış Alov Qüllələri ən yaxşı oradan görünür.
İkinci günü necə korlamamalı
Qobustan Bakıdan cənub-qərbdə, Atəşgah və Yanardağ isə şimal-şərqdə yerləşir. Bunlar şəhərin əks tərəfləridir, gün ərzində təxminən iki yüz kilometr yığılır və mərkəzdən iki dəfə keçmək lazım gəlir.
Buradan belə çıxır:
Bütün günə sürücülü avtomobil götürün. Hər hissə üçün ayrıca taksi işləməyəcək: palçıq vulkanlarının yanında geri qayıtmaq üçün maşın tapmaq mümkün deyil.
İctimai nəqliyyat bu marşrutu örtmür. Qobustana avtobus gedir, vulkanlara yox, Qobustanla Abşeron arasında birbaşa əlaqə mövcud deyil.
Vaxtınız azdırsa, bütöv bir çıxışı silin. Ya vulkanlarla Qobustan, ya Yanardağla Atəşgah. Bir çıxışı rahat keçmək, hər ikisini qaçaraq çatdırmaqdan yaxşıdır.
Hazır tur logistikanı aradan götürür. Qobustan və Abşeron istiqamətləri demək olar bütün operatorlarda var, bəzən eyni gündə: Bakıdan ekskursiyalar.
Əvvəlcədən bilinməli məsələlər
Külək. Bulvarda və Dağüstü Parkda demək olar daim əsir. Külək qoruyan gödəkçə iyul axşamında da lazım olur.
Nağd pul. Mərkəzdə kartlar demək olar hər yerdə keçir. Yaşıl bazarda, yolsuzluq avtomobili sürücülərində və yol kənarı kafelərdə manat lazımdır. Məbləğləri valyuta çeviricisində hesablamaq olar.
Rabitə. İkinci gün naviqasiya daim lazım olacaq, rouminq isə bahadır. Yerli SIM və eSIM variantlarını burada müqayisə etmişik.
Harada qalmalı. Ən rahatı İçərişəhərlə Fəvvarələr meydanı arasıdır: birinci gün tamamilə piyadadır, ikinci günə mərkəzdən başlamaq daha asandır. Variantlar bu səhifədə toplanıb.
Ayaqqabı. Qalada daş döşəmə, Qobustanda daş cığır, Dağüstü Parkda pilləkənlər.
Üçüncü gün qalırsa, məntiqli davamı Şəki və ya Qəbələdir. Lakin ora gecələmə tələb olunur, bir istiqamətə yol üç saat və daha çox çəkir.
