Dolma
Dolma, kıyma, pirinç, ot ve baharatlarla doldurulmuş asma yaprağı veya sebzelerdir. Azerbaycan'da aile sofralarında ve kutlamalarda en sevilen yemeklerden biri olup sıklıkla yoğurt veya ekşi krema sosuyla servis edilir.
Dolma nedir?
Dolma, doldurulmuş yemekler ailesidir: asma yaprağı veya sebzeler (biber, domates, patlıcan, lahana) kıyma (genelde kuzu veya dana), pirinç, soğan, ot ve baharatlarla doldurulup yumuşayana kadar pişirilir. Azerbaycan'da asma yaprağı dolması (yarpaq dolma) ve sebze dolması (ör. uç baci biber, domates, patlıcan) en yaygındır. Dolma ev yemeklerinin ve Novruz, düğün gibi ziyafetlerin merkezindedir.
Dolma nasıl yenir?
Dolma genelde ılık servis edilir; sıklıkla koyu yoğurt, ekşi krema veya sarımsaklı yoğurt sosu ile. Çatal veya elle; bir lokmada bir iki adet. Limon sıkmak veya sumak serpmek yaygındır. Çoğu kez ekmek, salata ve diğer sıcak yemeklerle birlikte sunulur.
Azerbaycan'da en popüler dolma türleri hangileri?
En popülerleri yarpaq dolma (et ve pirinçle doldurulmuş asma yaprağı), kelem dolması (aynı şekilde doldurulmuş lahana yaprağı) ve uç baci dolma ("üç kardeş" biber, domates ve patlıcan aynı harçla doldurulur). Asma ve lahana dolması günlük favoridir; sebze dolması kutlamalarda sık çıkar. Hepsi aynı harç tarzını paylaşır: kıyma, pirinç, ot ve baharat.
Dolma adı ve UNESCO
Dolma kelimesi Türkçe "doldurmaq" (doldurmak) fiilinden gelir. Dolma ulusal kimlikte o kadar merkezidir ki Azerbaycan Dolmasının hazırlanması ve paylaşılması UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsil Listesi'ne alınmıştır.
Sarımsaqlı qatıq ve nasıl yenir
Dolma, ezilmiş sarımsakla karıştırılmış koyu sade yoğurdun bol bir kaşığıyla ("sarımsaqlı qatıq") sık eşleşir. Bu sarımsaklı yoğurt sosu yerliler için vazgeçilmezdir. Tabağın dibindeki lezzetli et suyu ve yağı çekmek için sıklıkla taze tandır ekmeği kullanılır.
Malzemeler
- Asma yaprağı (taze veya salamura)
- Kuzu veya dana kıyması
- Pirinç
- Soğan
- Otlar (dereotu, nane, kişniş)
- Baharatlar (tuz, karabiber, bazen tarçın)
Sıkça sorulan sorular
- Dolma sıcak mı soğuk mu yenir?
- Dolma genelde ılık veya oda sıcaklığında yenir; pişince veya ısıtılınca. Soğuk dolma (buzdolabından) ertesi gün de yaygındır; birçok kişi öyle sever. Çok sıcak servis nadirdir; restoran ve evde ılık normdur.
- Dolmanın geleneksel sosu nedir?
- Geleneksel eşlik koyu sade yoğurt (çoğu kez biraz sarımsaklı) veya ekşi kremadır. Karmaşık sos yok; yoğurdun ekşiliği zengin, otlu harçı dengeler. Bazı yerlerde sarımsaklı yoğurt veya kuru naneli erimiş tereyağı sunulur. Yanında limon veya sumak da gelenekseldir.
